تذهیب صفوی جلد قرآن

تذهیب صفوی جلد قرآن که در موزه هنر والترز نگهداری می‌شود، دارای تذهیبی بر روی چرم با طرح لچک‌ترنج است. هنرمندان این اثر را با رنگ‌های چشم‌نواز لاجورد، شنگرف، طلایی و مشکی تزئین کردند و خوشنویسان آیت‌الکرسی را به خط نسخ در کادربندی فضای بیرونی تذهیب نقش بستند. همچنین، در قسمت بیرونی جلد، آنها صلوات بر پیامبر اکرم (ص) را با خط نسخ به صورت برجسته اجرا کردند. این جلد تذهیب ارزشمند متعلق به دوره صفوی می‌باشد.

در دوران صفویه ایران، هنرمندان این نسخه از تذهیب صفوی جلد قرآن را در قرن یازدهم هجری ساختند و اکنون در موزه والترز نگهداری می‌شود. هنرمندان جلد قرآن را از چرم سیاه تهیه کردند و آن را با طرح «لچک ترنج» تزئین کردند. آنها طرح مرکزی روی جلد را به شکل ترنج قرار دادند و با دو سرترنج در بالا و پایین تکمیل کردند، که جلوه‌ای باشکوه و هماهنگ به اثر بخشید.

تذهیب رنگین و نقوش اسلیمی با خط نسخ در جلد قرآن

هنرمندان این تذهیب را روی چرم با استفاده از رنگ‌های لاجورد، شنگرف، طلایی و مشکی طراحی کردند. آنها پس‌زمینه داخلی طرح را به رنگ طلایی همراه با نقوش اسلیمی اجرا کردند، که خود نیز جذابیت بیشتری به اثر بخشید. برخی از گل‌های موجود در این اسلیمی داخلی را با تزئینات سنتی دندانه‌دار و رنگ لاجورد به زیبایی آراستند.
در قاب بیرونی تذهیب صفوی جلد قرآن، هنرمندان حاشیه طلایی برجسته را با کادربندی دقیق تقسیم‌بندی کردند و خوشنویسان متن آیت‌الکرسی را با خط نسخ ظریف در هر کادر حک کردند، که با این کار هنر خوشنویسی و تذهیب را در هم آمیختند و جلوه‌ای بصری جذاب ایجاد کردند.
آنها رنگ‌های لاجورد، شنگرف، طلایی و مشکی را به طرح افزودند و نقوش اسلیمی و گل‌های دندانه‌دار را به زیبایی آراستند، که جلوه‌ای چشم‌نواز و خاص ایجاد کرده است.

اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ

الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَلاَ نَوْمٌ

لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ

مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ

إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ

وَمَا خَلْفَهُمْ

وَلاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍمِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء

وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ

وَلاَ یَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا

وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ

متن آیت‌الکرسی از بخش بالایی و قسمت میانی جلد آغاز می‌کند و تا کادر بالایی سمت چپ ادامه می‌دهد.

لبه برگردان جلد قرآن و آیه صلوات با خط نسخ در کادربندی طلایی

هنرمندان در بخش لبه برگردان جلد قرآن نیمه‌طرح، همان طراحی را پیاده کردند. در فضای بیرونی «لچک ترنج»، هنرمندان حاشیه طلایی برجسته را همانند قبل اجرا کردند، و خوشنویسان آیه ۵۶ از سوره احزاب، معروف به آیه صلوات بر پیامبر (ص)، را به خط نسخ و به‌صورت جداگانه در کادربندی درج کردند.

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ

يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا

الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ

وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

این متن با خط نسخ از پایین روی جلد آغاز شده و در بخش بالا به پایان می‌رسد.

کادربندی و نقش‌های تذهیب در مستطیل و دایره جلد قرآن

در فضای بیرونی کادر نوشته صلوات بر پیامبر (ص)، کادربندی کوچکتری با طرح‌های تذهیب مشاهده می‌شود. هنرمندان کادر را به شکل مستطیل کشیده با لبه‌های گرد طراحی کردند و به آن ظاهری منحصربه‌فرد بخشیدند. آنها همچنین میان این مستطیل‌ها یک دایره قرار دادند که ترکیب هندسی، جلوه‌ای ویژه به کل طرح داده است.

لبه‌های طلایی مستطیل‌ها با طراحی دایره طلایی به‌طور هماهنگ و هنرمندانه در هم آمیخته‌اند. هنرمندان داخل این مستطیل و دایره نقش‌های اسلیمی ساده را به رنگ طلایی تزئین کردند و با این کار زیبایی و جذابیت بیشتری به طرح بخشیدند.

هنرمندان پس‌زمینه داخل مستطیل را با رنگ لاجوردی رنگ‌آمیزی کردند و پس‌زمینه داخلی دایره را به رنگ شنگرف طراحی کردند، که ترکیب این رنگ‌ها جلوه‌ای چشم‌نواز و باشکوه ایجاد کرده است.