کتاب «کتاب آرایی» نوشته دکتر زهرا رهنورد، مروری جامع بر تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی است. این اثر در ۳۳۲ صفحه توسط انتشارات سمت منتشر شده و به بررسی نقش کتابآرایی و تذهیب در آثار هنری ایرانی میپردازد. مطالعه این کتاب برای علاقهمندان به نگارگری، هنر اسلامی و زیباییهای بصری کتابهای ایرانی بسیار ارزشمند است.
مطالب نوشته شده در کتاب آرایی
مقدمه
فصل اول:
هنر کتاب آرایی از آغاز اسلام در ایران تا پایان دوره سلجوقی
- هنر کتاب آرایی در قرون اولیۀ اسلام تا آغاز دوره سلجوقی
- کتاب آرایی در دورۀ غزنوی و سلجوقی
- معرفی شیوۀ تزئین کتاب از قرون اولیه اسلام تا پایان دورۀ سلجوقی
- نسخه خطی از قرآن کریم در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی مربوط به قرن چهارم
فصل دوم: دوره مغول
کتاب آرایی در دوره ایلخانان تا ظهور تیمور
شیوۀ تزئین کتاب در دورۀ مغول تا ظهور تیمور
معرفی چند نسخه خطی از دوره مغول
- صحاح اللغه از ابونصر اسماعیل بن جمادالجوهر الفارابی
- منتخب دیوان ها
- کلیات عطار نیشابوری
- نهج البلاغه
فصل سوم: دوره تیموری
توجه امرای تیموری به هنرکتاب آرایی و هنرمندان آن
توجه تیمور به هنر کتاب آرایی
فرزندان و نوادگان تیمور و هنر کتاب آرایی
سلطان حسین بایقرا و ترکمانان
تحولات کتاب آرایی در دوره تیموری از لحاظ فرم و تزئین صفحات
معرفی چند نسخۀ خطی از دوره تیموری
- شاهنامه فردوسی معروف به بایسنقر
- مثنوی مولوی
- کلیات سعدی
- خمسه نظامی و امیرخسرو دهلوی
- قرآن مجید
کلیات کتاب آرایی در دوره تیموری
فصل چهارم: دورۀ صفوی
توجه پادشاهان صفوی به هنر کتاب آرایی
تحولات کتاب آرایی در دوره صفویه و پس از آن تا دوره قاجار
معرفی چند نسخطه خطی از دوره صفوی و زند
- خمسۀ جامی
- ظفرنامه تیموری
- دیوان امیرشاهی سبزواری
- دیوان حافظ
- کلیات سعدی
- خمسۀ نظامی
- دیوان خطائی
- خمسۀ نظامی
- کلیات سعدی
فصل پنجم: دوره قاجار
با آغاز حکومت قاجار، بهتدریج توجه پادشاهان به هنر کتابآرایی افزایش یافت.
زمانی که حکومت قاجار آغاز شد، شاهان اهمیت ویژهای به هنر کتابآرایی دادند.
دوران فتحعلی شاه قاجار، توجه ویژهای به هنر کتابآرایی معطوف شد و این هنر بهتدریج در آثار سلطنتی گسترش یافت.
در حکومت محمد شاه، توجهی به هنر کتابآرایی شد
زمان حکومت ناصرالدین شاه، وضعیت کتابآرایی با تغییراتی مواجه شد و پس از آن، تحولات مهمی در شکل و تزئین صفحات کتابها در دوره قاجار رخ داد.
معرفی چند نسخۀ خطی دورۀ قاجار
- شاهنامه فردوسی
- مثنوی مولوی
- کلیات سعدی
- خمسه نظامی
- قرآن مجید
تاریخ ورود چاپ سربی و سنگی به ایران در دوره قاجاریه
معرفی نسخه چاپ سنگی از دورۀ قاجار
- نسخۀ شاهنامۀ فردوسی
- نسخۀ دیوان حافظ
- نسخۀ کلیات سعدی
- نسخۀ خمسه نظامی
- نسخۀ قرآن کریم
کلیات کتاب آرایی در دوره قاجار
فصل ششم: مروری بر تحول صفحه آرایی در مینیاتورهای نسخ خطی از قدیمترین نسخ تا دوره قاجار
تصاویر: این کتاب حاوی 168 تصویر رنگی از میناتورها، تذهیبها و نوشتهها با خطوط مختلف در حیطۀ کتاب آرایی ایران است.
شرح اصطلاحات کتابآرایی
منابع و مآخذ


دیدگاه شما چیست؟